De motorfiets als thema
Ook Duitsland, waar het in 1885 allemaal begon met de introductie van Daimlers Reitwagen, bracht geen zegel uit. Deze Reitwagen komt wel voor in een serie van vier zegels uit 1983 van West Duitsland en verder in vele andere series van o.a. Vietnam, Sierra Leone, Cuba, Mali en Guinee Bissau:
Dat Elvis Presley verzot was op motoren, laat de Comoren zien op een zegel uit 1991 van Elvis met een Harley Davidson.
Al met al kom je uit op een grote verscheidenheid aan onderwerpen binnen het thema motorfietsen. Naast postzegels zijn er natuurlijk ook veel postwaardestukken, stempels en roodfrankeringen met dit thema. De Sovjet Unie is hierbij één van de landen met een enorme verscheidenheid aan postwaardestukken en Frankrijk heeft heel veel stempels met het thema motorfietsen. In 1987 is door een drietal fanatieke motorpostzegelverzamelaars de vereniging MOTOR FILATELISTEN NEDERLAND opgericht met als doel het promoten van de motorfilatelie. Men doet dit o.a. d.m.v. een vier keer per jaar verschijnende nieuwsbrief, een eigen nieuwtjesdienst, een eigen catalogus en het twee keer per jaar organiseren van een ruil- en kontaktmiddag met veiling. Indien er personen zijn die meer willen weten over de "Motor Filatelisten Nederland", dan kunnen ze kontakt opnemen met de secretaris Nico Helling, tel. 0297-264060. (Het zal onze lezers duidelijk zijn, dat in het geboden artikel slechts een zeer bescheiden aantal illustraties konden worden opgenomen. Er is uiteraard heel veel meer te verzamelen). (Tekst en illustraties zijn overgenomen uit het filatelistisch maandblad "Mijn Stokpaardje" nr. 5 1995)
|
Vele landen in de hele wereld hebben tot op heden
postzegels uitgegeven met het thema "MOTORFIETSEN".
Opvallend hierbij is dat Japan, het land waar momenteel de meeste
motorfietsen vandaan komen nog geen enkele zegel met dit thema heeft
uitgegeven. Alleen op een postzegelboekje van het district Tokai uit
1989 staat een motorfiets afgebeeld
Ook Engeland, waar in 1840 de eerste postzegel
werd uitgegeven en waar in vroeger jaren vele motorfietsen werden
geproduceerd, komt er bekaaid af. Slechts één postzegel en een
postzegelboekje werden er officieel door de Engelse PTT uitgebracht.
Het is daarentegen opvallend dat een land als
Mexico, waar weinig motorfietsen worden geproduceerd, de eer te
beurt valt om de eerste postzegel met de afbeelding van een
motorfiets uit te geven. In 1919 verscheen een zegel met daarop een
Expresse-postbesteller op een motor met zijspan.
De
expresse-postbesteller met motorfiets was in het begin van deze eeuw
veelvuldig het onderwerp op de motorfietspostzegels. Na Mexico volgde in
1922 de Verenigde Staten met een expresse-postbesteller op een solo
motorfiets. In 1925 bracht de Dominicaanse Republiek een zegel uit met een
bijna gelijke afbeelding.
Egypte
volgde nog weer enkele jaren later met een expresse-zegel. Van deze vier
landen volgden er nog diverse zegels met dezelfde afbeeldingen, maar
andere waarden of met opdrukken.
De eerste Europese zegeluitgifte met een motorfiets komt op naam van
de Sovjet Unie (1932). Zes jaar later bracht men zelfs een zegel met
Motorakrobatiek. Er verscheen toen een zegel waarbij, op de motor,
een menselijke piramide werd gebouwd. Aanleiding voor het
verschijnen van deze zegel was de verbreding van de Volkssport.
In 1989 verscheen er van de Sovjet Unie zelfs een
zegel met beren op de motorfiets. Aanleiding voor deze uitgifte was
het 70 jarig bestaan van het Staatscircus.
Ook zegels met fouten zijn er bekend. Zo gaf de West-Afrikaanse
republiek Togo in 1976 een serie postzegels en een blok uit ter
gelegenheid van de Olympische Zomerspelen in Montréal. Zowel op het
blok als op één van de zegels staan motorcrossers afgebeeld,
terwijl motorcross helemaal geen Olympische sport was (en is). Na
afloop de spelen kwam men tot de ontdekking dat men fout was. Er
verschenen toen nl. nieuwe zegels met opdrukken van de Olympische
winnaars. Alleen de zegel met de motorcrosser bleef onbedrukt.
Een andere foutieve zegel komt uit Yemen. Op de
zegel met waarde 1B. staat Hail Wood? Bedoeld werd echter de
legendarische motorcoureur Mike Hailwood. Toch mogen wij,
motorfilatelisten blij zijn, dat deze landen denken aan
motorfietsen. Zo vanzelfsprekend is dat nl. niet. Alleen de
exotische landen hebben hier vaak oog voor.
Zo ook in 1985, het eeuwfeest van de motorfiets. Vele niet Europese
landen gaven hele series en blokken uit ter gelegenheid hiervan. Dit
gebeurde in o.a. Ghana, Vietnam, Laos, Paraguay, Afghanistan,
Antiqua & Barbuda en Grenada. Van de Europese landen kwam
slechts Roemenië met een blok en bracht Hongarije een serie van 7
zegels uit. De rest van de Europese landen liet verstek gaan.
Naast de gewone wegmotoren komt de motorsport zelf ook op vele
zegels voor. Het meeste kom je de wegrace en de motorcross tegen,
maar daarnaast toch ook wat minder bekende takken zoals ijsracen (bijv.
in Mongolië in 1981 en 1989), speedway (Polen in 1973, Denemarken
in 1988) en rally rijden.
Meest bekende (beruchte) rally hierbij is Parijs-Dakar. Senegal
begon met zegels uit te geven ter gelegenheid van deze rally in
1987. Ook de jaren daarna bracht men zegels met dit thema uit.
Alleen in 1992 verschenen er geen zegels, maar dit kwam doordat in
dat jaar er een andere route werd uitgezet nl. Parijs-Kaapstad. Libië
greep deze mogelijkheid aan voor de uitgifte van zestien zegels,
waarvan de helft motoren.
Wat betreft het wegracen is het Eiland Man wel het (ei-)land waar de
meeste zegels vandaan komen. Niet zo heel verwonderlijk want men
organiseert hier al jaren lang wegraces op een (gevaarlijk)
stratencircuit. In 1973 is dit eiland begonnen met het uitbrengen
van postzegels ter gelegenheid van de TT (Tourist Trophy) aldaar.
Men begon rustig met twee zegels, in 1974 werden er vier zegels
uitgegeven en het jaar daarna zelfs vijf. Na een jaar geen zegels uitgegeven te
hebben, verscheen er in 1977 een serie van 5 zegels ter gelegenheid
van de 70e TT races. Daarna verschenen er nog series in 1982 (75
jaar TT races), 1987 (80 jaar TT races), 1991 (80 jaar TT Mountain
Course) en 1993 (diverse motorevenementen). In 1994 tenslotte,
verscheen er nog een postzegelboekje waarbij op één van de zegels
de TT races worden gepromoot.
Ook motorcross kom je regelmatig tegen op postzegels. De D.D.R. gaf
bijvoorbeeld in 1963 al een serie uit met daarbij een zegel van 10p.
ter gelegenheid van het WK motorcross in Apolda. Affar en lssas
bracht in 1977 een zegel uit met een motorcrosser en deze zegel werd
later weer gebruikt door Djibouti. De landsnaam was met een zwart
vlak overdrukt en er onder stond toen de nieuwe naam. Daarnaast
hebben diverse andere landen zoals Ghana, St. Helena, Mongolië,
Grenada en Tanzania zegels en blokken uitgegeven met motorcrossers.
Ook de politie maakt her en der gebruik van motorfietsen en dit
thema kom je in vele landen tegen (Nieuw-Zeeland, Gibraltar, Chili,
India en Botswana om er maar eens enkele te noemen).
Dat er naast politie ook aan de verkeersveiligheid gedacht wordt,
komt o.a. tot uitdrukking op zegels van Tonga (1991), Griekenland
(1986), Cyprus (1986) en Portugal (1978). Een belangrijk thema is
hierbij het dragen van een helm bij het motorrijden.
De laatste tijd kom je ook regelmatig uitgiften tegen van de
striptekenaar Walt Disney. Zo rijden bijvoorbeeld Mickey en Minny
Mouse op een motor met zijspan op een zegel van Antigua uit 1980,
bezorgt Goofy op een H.D. de post in Lesotho en rijdt de butler uit
de film de Aristocats op een motor met zijspan op een zegel van
Grenada & Grenadinen.
De Nederlandse PTT heeft, ondanks een jarenlange historie van de TT
races in Assen, (helaas) nog nooit een postzegel uitgegeven met een
motorfiets. Wel heeft de PTT twee keer een speciaal stempel gebruikt
ter gelegenheid van 40 en 50 jaar TT-Assen.