American Perfins

 

Perfin, wat is dat nou weer?

Nou, het woord perfin wordt gevormd door afkortingen van de term Perforated Initials (geperforeerde initialen). Ook worden ze weleens SPIFS (Stamps Perforated Initials by Firms or Societies) genoemd. Soms brachten overheden perforaties aan in zegels om ze de status van dienstzegels te geven (bijv. D=dienst, het Zwitserse kruis of de tekst 'OfficiŽl'). Bedrijven brachten deze perforaties aan in postzegels aanwezig in hun bedrijfkas om misbruik (diefstal) van hun zegels tegen te gaan. In Nederland noemen we deze Firma Perforaties.
Nederlandse perfins zijn die van E.F.A. (Eysink Fabriek Amersfoort), Gazelle en de eSsen van Stokvis & Zonen (importeur van o.a. Solex, Puch, RAP en ZŁndapp Bella):

Enkele Nederlandse Firma Perforaties

 

Firma perforaties konden handmatig met een soort tang aangebracht worden die voorzien was van een aantal pennen die in gaten vielen waartussen dan het zegel 'geknipt' werd (perforatie-tang rechts, links een gewoon handstempel): Perforatie tang + handstempel
Sloper perforatie machine  

Later werd hier veelal de door de Engelsman Sloper uitgedachte handmachine voor gebruikt (zie afbeelding links).

Grote bedrijven schaften zich tot dit doel een zgn Porto-Kontroller (Poko) machine aan die de zegels direct vanaf de rol perforeerde.

Uiteraard drong dit gebruik ook door naar Amerika en daar werd de perfin binnen korte tijd dan ook op grote schaal in het bedrijfsleven toegepast. Voor ons zijn uit die tijd de Expresszegels met de aanbellende motorpostbode van belang. Nadat ik al eens een paar van die zegels tegen was gekomen (en aangeschaft had) wilde ik ook wel eens weten van welke bedrijven die perfins nu eigenlijk afkomstig waren en dan natuurlijk of er ook motorbedrijven zijn die deze perfins gebruikten voor hun post. Maar hoe te werk te gaan? In de gewone literatuur kwam ik niet verder als wat ik bovenstaand al laat weten. Tot ik met Nico naar het Noorden des lands trok voor een tentoonstelling en daar ons clublid Harry Rutgers ontmoette. Het bleek dat hij naast motorzegels ook een verwoed Perfinner is.
Daags na ons gesprek lag er een dik pak in de bus met allerlei info over dit onderwerp. Uiteraard meteen gezocht of de grote merken (Harley, Indian, Henderson, Excelsior) in het overzicht genoemd werden maar volgens mij is dat niet het geval.
Wel kon ik de in mijn verzameling aanwezige perfins plaatsen:

Amerikaanse Perfins

Zo bezat ik er ťťn van Acme Fast Freight die best eens ook een motordienst kon hebben gehad. Hieronder een paar van die zegels. De perforatie is vanaf de voorzijde een stuk minder duidelijk dan wanneer de achterzijde bekeken wordt.
Duidelijk is in ieder geval dat voor ons motiefverzamelaars dit gebied nog genoeg uitbreidingen gaat bieden aan onze collecties.

Van Harry Rutgers ontving ik ook de volgende wetenswaardigheden op Perfin-gebied:

  • Vanaf 1869 perforeerde de Engelsman Joseph Sloper, met de door hem uitgevonden en gepatenteerde perforator, zegels voor bedrijven en instellingen. Later verkocht hij deze machines (zie afbeeldingen: links de enkelvoudige en rechts de meervoudige handperforator) aan bedrijven.

  • Rond 1900 ontwikkelde de Duitse ing. Abel de eerste goedwerkende postzegelplakautomaat. Dit apparaat kreeg de naam POKO. De POKO kon uitgerust worden met een perforatie eenheid.
    Voor zover bekend zijn er geen POKO's in de V.S. verkocht. (Wel werd er een postzegelplakmachine, Plunger genoemd, verkocht en gebruikt maar deze waren zonder perforatiemogelijkheid.)
    Wel verkocht Abel zijn machines via de American Stamp and Ticket Vending Company maar het is niet bekend of de hier verkochte apparaten ook met een perforeereenheid uitgerust konden worden.

  • In de V.S. kreeg de B.F. Cumming Company of Chicago op 20 augustus 1889 patent op het perforeren van (post)zegels. Het gebruik van perfins in de V.S. werd echter pas in 1908 officieel toegestaan.

  • Verder meldt Harry dat op de behandelde expresszegel van de V.S. bij de briefoverhandigende (en niet aanbellende) postbode een motorfiets van het merk Harley (model 22) staat afgebeeld. (Over het merk en het type wat op dit zegel is afgebeeld zijn al diverse discussies gevoerd.)

  • Ook meldt hij naast het bestaan van de genoemde Nederlandse perfins met betrekking tot ons thema dat in BelgiŽ de Fabrique Nationale dŃrmes de Guerre te Herstall een 3-tal verschillende perfins heeft gebruikt (van 1889 tot 1951) en dat ook de Minerva Motors fabriek perfins gebruikte. Eerst met de letters MML (Minerva Motors S.A. Automobils Antwerpen 1909-1914) en dezelfde fabriek later de letters MM (Minerva Motors Antwerpen 1921-1929).

  • Van veel andere firma's die in relatie staan met de motorfiets (benzinemerken, oliŽn, banden, e.d.) bestaan ook nog perfins die in ons thema een thuis zouden kunnen vinden.

Met mijn dank voor de aan mij door Harry verstrekte info. Voor degenen die meer over dit onderwerp willen weten is het adres van Harry op aanvraag beschikbaar.

Hans de Kloet.

 

Naar boven   -   Terug naar vorige pagina   -   Home