Derde deel British Overseas Territories (BOT)

Om van de Stille (Pacific) Oceaan naar het Caraïbische gebied te komen, passeren we het 80 km lange Panamakanaal met een hoogteverschil van 26 meter. Daarvoor gaan we, door treintjes getrokken, door de drie immense sluiscomplexen, om in Colon het Caraïbische gedeelte van de Atlantische oceaan in te stomen. En hoewel de oceanen met elkaar in open verbinding staan, is het gemiddelde niveau, afhankelijk van de maanstand, daar iets meer dan één meter hoger.

We zetten koers naar het noorden, in de richting van Cuba. Op onze weg komen we bij de Cayman Islands of, op zijn Nederlands, de Kaaiman Eilanden.

Columbus spotte de eilanden tijdens zijn vierde ontdekkingsreis en noemde ze vanwege de grote aantallen schilpadden Las Tortugas.

Later werd deze naam gewijzigd in Los Lagartos, naar de grote kolonie hagedissen en leguanen die er woonde. Het was Sir Francis Drake die in 1586 als eerste Engelsman voet aan land zette en de leguanen en hagedissen voor krokodillen aanzag, en daarom de vrije vertaling Cayman Island gebruikte. In 1670 lijfde Engeland de eilanden en Jamaica in bij Groot-Brittannië.

Het land Cayman Islands bestaat uit drie eilanden: Grand Cayman (nou ja, grand... het eiland meet 35 bij 15 km, met daarin een grote baai), Little Cayman en Cayman Brac die beiden smal en langgerekt zijn. Wel herbergt Grand Cayman de hoofdstad George Town met 47.000 inwoners. Daarmee eist de stad de titel "grootste stad van alle B.O.T. steden" op.

Voor ons motorzegel-mensen werden de eilanden in 1993 interessant toen er op 30 september een serie van 10 zegels uitgegeven werd om het toerisme te promoten. Op een zegel van 30 cent zien we een wielrenner en twee scooterrijders. In de serie zitten twee verschillende waarden: vijf zegels van 15 cent en vijf van 30 cent. Op elke zegel staat één van de tien afbeeldingen en de zegels zijn gedrukt in vellen met stroken van vijf dezelfde waarden.

De serie is eveneens uitgeven in een postzegelboekje. De zegels hieruit zijn te herkennen aan één ongetande zijde, boven of onder. Bij onze zegel is dat onder.

Op 15 maart 2000 gaf de lokale postdienst van Cayman Islands Postal Service aan CASCO (voorheen Crown Agents Stamp Company) opdracht om de televisie-figuren uit Sesamstraat op een blokje postzegels te plaatsen.

Onder de negen hoofdfiguren uit de serie is ook Graaf Tel (in het Engels: Count von Count) met zijn vampieruiterlijk, afgebeeld op een motorfiets. Hij was bedoeld als parodie op Bela Lugosi's vertolking van Graaf Dracula. Hij verscheen voor het eerst in de show in de première van seizoen 4 in 1972, waar hij blokken telde in een sketch met Bert en Ernie. De graaf telt vaak samen met zijn oom One tot 10, en hij is stapelverliefd op Lady Two. Ook heeft hij een auto met het kenteken 12345678910, maar hoe de nummerplaat van zijn moto telt...?

Op de kaart worden de volgende B.O.T. eilanden als Turks en Caicos eilanden genoemd. Daarmee laten we Cuba links, en het eiland Hispaniola met de landen Haïti en de Dominicaanse Republiek rechts liggen.

Niet ver van de Bahama's liggen zo'n 300 kleine en iets grotere eilandjes, samen de Turks en Caicos eilanden vormend. De naam van de archipel is een samenstelling van de twee belangrijkste eilandengroepen, en heeft een botanische en inheemse oorsprong. Turks: Dit deel is vernoemd naar de Melocactus, een lokale cactussoort waarvan de bovenkant lijkt op de Ottomaanse fez.

Caicos: Dit is afgeleid van caya hico, een term uit de taal van de inheemse Taíno-indianen, wat simpelweg "eilanden-keten" betekent.
De eilanden hebben een roerig verleden. Lange tijd waren het rustplaatsen voor piraten, tot ze samen met de Bahama's en Jamaica één kolonie vormden onder de Britse Kroon.

In 1848 besloten de Turks eilanden en Caicos eilanden één administratief bestuur te vormen. Nadat Jamaica een onafhankelijke staat werd, vielen ze onder het bestuur van de Bahama's. Sinds 1973 zijn de Turks en Caicos eilanden een afzonderlijk Brits overzees gebiedsdeel.

De Turks en Caicos eilanden hebben gezamenlijk ongeveer 47.000 inwoners, waarvan het grootste gedeelte (circa 22.500) op het eiland Providenciales woont.

Nog steeds kun je de regalia van Groot-Brittannië terugvinden op de zegels van TCI, zoals de officiële afkorting van de naam der eilanden is. Zo ook op de voor ons interessante serie uit het jaar 1985: 100 Jaar Motorfietsen. Een serie van vier zegels en een blok toont de grote merken van nu en weleer.

Op de 8 cent zegel vinden we een tweecilinder Harley-Davidson: de 11-C (Civil) (tweeversnellingsbak) met 6 pk. Het model met hetzelfde uiterlijk als de Silent Grey Fellow onderging in totaal 29 vernieuwingen, met als belangrijkste een vrijloop en een lagere zit. In 1915 werd eveneens de 11-F (drieversnellingsbak) met 11 pk en een topsnelheid van 105 km/u uitgebracht. De 11-F (Fast) was een uitgeklede versie van de Civil voor de racerij.
Op de achtergrond een beeld van Midden-Caicos met Mudjin Harbour's grottenstrand.

De zegel van 25 cent laat de uit 1950 stammende Triumph Thunderbird (Dondervogel, een fabeldier dat tussen de wolken leeft (Indiaans)) zien. De Triumph 6T Thunderbird is een iconische Britse motorfiets die in 1949 werd geïntroduceerd en vanaf 1950 officieel werd geleverd. De 6T is ontworpen voor de Amerikaanse markt en heeft meer vermogen. De motorfiets werd wereldberoemd toen Marlon Brando de motor in de The Wild One (1953) bereed. De paralleltwin meet 649cc, levert 34 pk en heeft een vier versnellingen. Oorspronkelijk werd de fiets alleen geleverd in lichtblauw metallic, hoewel er na 1950 ook andere kleuren gemaakt werden (ook in rood zoals op het zegel??). In de achtergrond zicht op Grand Turk met de poort van St. Mary's Anglican Church in Cockburn Town (de hoofdstad).

De derde zegel toont de Vliegende Baksteen oftewel de BMW K100 RS. In 1983 werd de K100 (zonder RS) geïntroduceerd. De K (Duits) stond voor het Kompakte design en 100 gaf het aantal cc's weer.
In 1984 werd er een sportieve uitvoering van de K100 gemaakt: de K100 RS (Reise Sport) met twee kleppen per cilinder, wat later de eigenlijke naam op K100 RS 2V bracht. Het op de zegel getoonde 1985 model is al van wat meer luxe voorzien zoals een windscherm/kuip en kofferset.
In '89 verscheen er van RS ook een 4V versie met 16 kleppen en volle bekleding: de K1.
Eén jaar later werd het 4V blok ook in de sport versie van de RS gebruikt en zijn naam werd daarmee K 100 RS 4V.
De K serie luidde een nieuw tijdperk in voor BMW, na de succesvolle periode met de /7-serie boxermotoren.
Op de achtergrond zicht op de kustrotsen van Noord-Caicos.

De laatste zegel is gereserveerd voor de grootste motorproducent ter wereld: Honda, met 20 miljoen motorfietsen per jaar (2024). Getoond wordt de 1100 Shadow. De Shadow reeks werd in 1983 geïntroduceerd bij Honda, startend met de VT 500 Shadow. Er werd voor Shadow als serienaam gekozen omdat de motorfietsen een zeer lage zit hadden waardoor ze bij het rijden meer schaduw veroorzaakten dan er motorfietsen te zien zijn.
De VT 1100 Shadow (later "Classic") werd in 1985 geïntroduceerd als tegenhanger van de Harley. VT staat voor V-Twin. In de USA werd de regel dat geïmporteerde motorfietsen niet meer dan 700cc mochten hebben begin 1985 geschrapt.
Honda bracht direct van alle 700 modellen een 750cc model op de markt. Onze Cruiser op de zegel is voorzien van een 45° V‑twin van 1099cc, vloeistof gekoeld met het frame als transportpijp voor koelvloeistof naar de radiator. De Shadow serie werd in verschillende uitvoeringen voor diverse landen gebouwd. De zegelfiets heeft cardanaandrijving, enkele bovenliggende nokkenas (SOHC), 3 kleppen en 2 bougies per cilinder. De kleppen worden hydraulisch bediend.
Hier op achtergrond een plaatje van Zuid Caicos met een smederij.

De zegel in het blok ($ 2) laat de Daimler Einspur zien, die algemeen als eerste motorfiets wordt beschouwd. Maar het allereerste model van de Daimler/Maybach Reitwagen had indirecte besturing. Bij de tweede versie werd het stuur rechtstreeks op het "balhoofd" geplaatst. Of model 1 ooit verder is gekomen dan de erfafscheiding weet ik niet, maar op het getoonde type heeft de zeventienjarige zoon van Gottlieb Daimler, Adolf (soms Paul genoemd), in 1885 de allereerste rit gemaakt naar Untertürkheim. Op de weg terug naar Canstad moest deze stoppen omdat het zadel vlam vatte. De Reitwagen had een door Daimler naar 264cc verkleind en verbeterd Otto motortje. Deze liep op ligroïne, een lichte vorm van petroleum, en leverde een halve paardekracht.
Bij een brand in Daimler's werkplaats is het origineel van de Einspur verloren gegaan, maar wereldwijd staan er wel zo'n 15 replica's in verschillende musea.

In de blokrand een vijftal iconische modellen van motormerken. Met de klok mee een Indian uit 1919, een Suzuki GU1200, een Bultaco 370, verder nog een Moto Guzzi en de Rolls Royce onder de motorfietsen: een Brough Superior.
De silhouet‑afbeeldingen laten maar weinig details zien en we hebben dus alleen maar algemene info ter beschikking. Aan de hand van het Indian plaatje zou ik er geen model aan kunnen verbinden en met de wetenschap dat deze uit 1919 stamt ook al niet. Het lijkt een ééncilinder te zijn met springer voorvork. De Indian motorfietsen werden door de Hendee Manufacturing Company gebouwd. Nadat de directeur Oscar Hedstrom het bedrijf de rug toekeerde, nam zijn assistent Charles Gustafson de leiding over.
Deze had bij Reading Standard ervaring opgedaan met zogenaamde Flathead motoren en ging die ook bij Indian toepassen. De motor werd gevoed middels zijkleppen. Afwijkend van de meeste motoren zat het gashendel links, en met de rechter hendel kon de ontsteking versteld worden. Of dat ook bij dit model zo was? Geen idee.

Suzuki kent geen model 1200 GU maar wel een 1200 GV. Zal dus wel een zetfoutje zijn want de afbeelding is duidelijk het GV model. In de jaren '80 kregen de modellen niet alleen een naam by nummer maar ook een modelnaam. Voor de Soes GV 1200 werd dat Madura.
Om in de USA tegengas te geven aan de andere Japanse merken ontwikkelde Suzuki haar eerste V4 motorblok. De GV kreeg als eerste motorfiets ter wereld een hydraulische koppeling en hydraulische klepstellers, en telde net als de Honda Magna 16 kleppen en een cardanas. Op de Dutch Suzuki Madura Riders site kun je meer info vinden.

Ook de afbeelding van de Bultaco is geen duidelijke zaak. De tekst zegt dat het een 370 is en daarvoor komen drie modellen in aanmerking: de Frontera, de Pursang en de Metisse. Vreemd is dat de voorkant op een enduro uitvoering lijkt met koplamp, terwijl er geen achterlicht is gemonteerd, wat voor een enduro wel verplicht is.
De naam is een samentrekking van de oprichter, Don Paco Bultó, (de opa van Sete Gibernau) en Cemoto (Compania Espanola de Motores, S.A.) en is gevestigd in Sant Adrià de Besòs, Catalonië in Spanje.

Nummer vier lijkt me een Moto Guzzi Le Mans 1000. De Guzzi fabriek werd in 1921 opgericht door Carlo Guzzi, Giorgio Parodi, zoon van een rijke reder, en Giovanni Ravelli die in 1919 omkwam. Het motief van de Moto Guzzi-badge, de adelaar met de gespreide vleugels, werd gekozen ter nagedachtenis aan deze vriend. De fabriek staat in Mandello del Lario in de Italiaanse provincie Lecco. De fabriek maakt sinds 1921 motorfietsen.
De eerste Le Mans series maten net 850cc en kregen de toevoegsels I, II en III mee. In 1984 werd de Goes Le Mans IV met 948cc op de IFMA gepresenteerd. De Le Mans 1000 is een sportmotor die tussen 1984 en 1993 werd geproduceerd. Na de dood van Carlo Guzzi in 1964 kwam het merk in verschillende handen, onder andere De Tomaso, Aprilia, SEIMM, en Benelli. Sinds 2004 is het onder de vleugels van Piaggio.

De laatste is de Brough Superior. George Brough was de zoon van een fietsfabrikant, William Brough, die in een latere periode ook motorfietsen begon te fabriceren. George werkte bij zijn vader in het bedrijf maar vond de daar gemaakte motoren niet van voldoende kwaliteit. Hij begon in 1919 in een garage zijn eigen motorfietsfabriek waarvan hij zei dat zijn motorfietsen superieur zouden worden aan die van zijn vader. En zo is de naam geboren.
George gebruikte als krachtbron in de SS100 een J.A.P. (J.A. Prestwick) V‑twin motorblok van 998cc. SS staat voor Super Sport. De SS100 wordt gezien als de eerste superbike ter wereld. Elite‑mensen wilden graag gezien worden op deze motorfietsen of in de weinige automobielen die George gemaakt heeft. De bekende legerofficier T.E. Lawrence (beter bekend als Lawrence of Arabia) kocht er ook één, waarmee hij in 1935 een dodelijk ongeluk kreeg.
Ook dit plaatje kan niet helemaal als correct beschouwd worden. De artiest heeft op dit racemodel waarschijnlijk de ook de op de 100SS altijd meegeleverde koffertjes op zo'n manier getekend dat ze welhaast onderdeel zouden zijn van het uitlaat systeem.

Sinds 2013 is Brough Superior weer nieuw leven ingeblazen, en ook nu weer is de Brough "top of the bill" op motorfietsgebied.

In 1995 gaf de post van de eilandjes een herdenkings‑serie uit voor de eerste maanlanding, uitgevoerd met de Apollo 11 door Armstrong, Collins en Aldrin. Op het laatste blok van de 8 zegels en twee blokken tellende uitgifte wordt op de zegel een stukje maansteen getoond. Maar in de blokrand ontdekken we zowel links als rechts een grote rij motorpolitie. De foto is gemaakt tijdens de ticker-tape parade in New York City, die op 13 augustus 1969 ter ere van de astronauten gehouden werd.

De voorlopig laatste door ons gewilde uitgifte van TCI is onderdeel van de omnibus‑serie over de Tour de France van 25 augustus 2003. Onder de paraplu van I.G.P.C. brachten meer dan 60 landen zegels en blokken met dit zelfde thema uit. Uiteraard zijn op veel voor de serie gebruikte foto's begeleidende motorrijders te vinden. Zo ook op de twee blokken die TCI ten deel vielen.
Het blok met vier zegels toont op de tweede postzegel op de rij de renner Bernard Thevenet, met links en rechts journalisten op motorfietsen.

Op het tweede en laatste blokje van de uitgifte staat de motorfiets naast de zegel. De renner is alweer een Bernard, nu Hinault.

Het is lastig te bepalen tijdens welk jaar of etappe de foto's zijn genomen, want op het internet staan iets meer dan 10 foto's van de Tour.

Nou, het is nog een heel stuk geworden maar ik hoop dat jullie het interessant vonden. Volgende keer reizen we verder naar Bermuda en slaan we een paar BOT landjes over (hadden ze ook maar een motorzegel uit moeten geven) om naar Montserrat te varen.

Hans de Kloet

Naar boven   -   Terug naar vorige pagina   -   Home