Een bevrijdingspostzegel met een bijzonder verhaal

Door Jan C.A. van der Lubbe

Dit artikel is eerder gepubliceerd in maandblad Filatelie nr. 5-2026, en is met toestemming van de auteur en Filatelie hier overgenomen.

1. De Bevrijdingspostzegel uit 1999
Ik woon al bijna veertig jaar in Bodegraven en ook mijn kinderen zijn in Bodegraven opgegroeid. Als kind verzamelde ik natuurlijk wel postzegels maar daarna heb ik daar niets meer aan gedaan. De albums staan in een doos op zolder.
Ik mag dan wel geen postzegels meer verzamelen, maar er is één postzegel waar ik meer dan gewone belangstelling voor heb. Dat is een bevrijdingspostzegel uit 1999 waarop mijn moeder staat afgebeeld, zittend achterop de motor bij een Canadees in mei 1945. Ze is de vrouw direct achter de Canadees, zie afbeelding 1.

Afbeelding 1a. De bevrijdings-postzegel uit 1999

Afbeelding 1b. Het complete zegelvel "Hoogtepunten uit de 20e eeuw"

Op 31 januari 2026 was er een postzegel-, munten- en ansichtkaartenbeurs in De Brug in Reeuwijk. Die werd georganiseerd door de plaatselijke postzegelvereniging Bodegraven-Reeuwijk. Ik dacht: laat ik eens naar die beurs gaan. Ik heb die postzegel wel, maar hoopte nog een paar extra exemplaren te kunnen vinden. Dat is natuurlijk ook leuk voor de (klein)kinderen later.

Februaristaking en bevrijding
Het is een wonderlijk verhaal achter die postzegel. Mijn moeder, Theodora (Thea) Maria van der Laan (Amsterdam 1922 - Alkmaar 1988), woonde bij het uitbreken van de oorlog in Amsterdam en werkte bij het Gemeentelijk Energie Bedrijf (GEB) aldaar. Al spoedig vonden in Amsterdam de eerste razzia's plaats waarbij honderden Joodse mannen werden opgepakt. Ook vele van haar Joodse collega's liepen risico. Mijn moeder raakte betrokken bij het verzet en nam deel aan de Februaristaking, die op 25 en 26 februari 1941 begon in Amsterdam en zich van daaruit uitbreidde naar de omgeving. Het was de eerste grootschalige verzetsactie tegen de Duitse bezetter in Nederland. Dat kon natuurlijk niet als je werkzaam was bij een overheidsinstelling zoals mijn moeder. Sommigen zijn gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte bij Scheveningen. Een aantal werd veroordeeld tot tien jaar Zuchthaus, die in Duitse gevangenissen moest worden uitgezeten. Mijn moeder werd gestraft met een korting op haar salaris.
Ook mijn vader, Johannes H. van der Lubbe (Amsterdam 1920 – Alkmaar 1999) had meegedaan aan de Februaristaking. Hij is samen met zijn vader opgepakt bij Halfweg onder Amsterdam. Ook hij was betrokken bij het verzet. Hij is uiteindelijk in kamp Amersfoort terecht gekomen. Mijn ouders hadden toen verkering. U kunt zich voorstellen dat ze geen zorgeloze verkeringstijd hebben gehad. Toen in mei 1945 eindelijk de bevrijding kwam waren ze dan ook zeer opgelucht. Mijn moeder is meteen naar de Dam in Amsterdam gegaan om de binnentrekkende Canadezen te verwelkomen en feest te vieren. Mijn vader lag toen in het sanatorium in Laren. Hij was bevrijd door de Canadezen maar had een zeer slechte gezondheid. Hij woog nog maar 41 kilo en had beschadigingen op zijn longen (noot 1). Na de oorlog, toen mijn vader weer hersteld was, trouwden ze en daar ben ik uit geboren.

De bevrijdingszegel
En toen werd het 1999. Mijn moeder was al jaren overleden. Ik studeerde destijds in Delft en Amsterdam, en toen zag ik ineens tot mijn verbazing overal mijn moeder hangen. De PTT had de serie "Hoogtepunten uit de 20e eeuw" uitgegeven. Een van de postzegels had betrekking op de bevrijding. Die liet mijn moeder zien, zittend achterop de motor bij een Canadees. Overal was die postzegel te zien. Hij werd door de PTT gebruikt voor posters, hing in de potkantoren en boven brievenbussen. De foto was gemaakt op 5 mei 1945 op de Dam in Amsterdam. De fotograaf was Aart Klein (Amsterdam 1909 – 2001), die toentertijd werkte bij fotopersbureau Polygoon. Het is een iconische foto geworden, zie afbeelding 2. Mijn moeder is degene die direct achter de Canadees zit. Wie goed kijkt ziet dat er nog twee vrouwen achterop de motor zitten. Wat hun namen zijn is helaas niet bekend.

Afbeelding 2. Intocht van het Canadese bevrijdingsleger op de Dam te Amsterdam, 5 mei 1945, foto Aart Klein (noot 2)

De Canadees
Ook in Canada is die postzegel niet onopgemerkt gebleven. In de Canadese media verschenen allerlei artikelen over die speciale postzegel In Nederland, maar ook over die Canadees die de motor bestuurde. Het bleek te gaan om William L. Roberts (Ontario 1915 - Vancouver 2003). Hij was kort voor de oorlog getrouwd en werd in november 1939 overzee gestuurd om te vechten. In totaal zou hij zes jaar wegblijven, met een korte onderbreking in 1942. Hij was betrokken bij acties in Noord-Afrika, Italië en Duitsland. Hij is twee keer gewond geraakt. De eerste keer in Italië door een mortiergranaat in zijn arm, heup, schouders en gezicht. De tweede keer was heel triest. Na de bevrijding in mei 1945 mochten de Canadezen eindelijk naar huis. Maar dat kostte natuurlijk tijd. Het aantal schepen voor het terug-transport was beperkt. Soms moesten ze daarom nog een paar maanden in Nederland wachten voordat ze konden terugkeren naar Canada. In Nederland werden toen allerlei programma's georganiseerd om de bevrijders te vermaken en hun verblijf te veraangenamen. Een maand na de bevrijding, in afwachting van zijn terugkeer naar Canada, raakte Roberts (ernstig) gewond aan zijn hoofd bij een explosie van een munitiedepot (bij Leiden?). Zijn herstel in Canada heeft een lange tijd in beslag genomen. Hij had later moeite met spreken en kon ook niet meer schrijven. Hij overleed 9 december 2003 in zijn huis in West Vancouver.
Via internet ben ik een aantal jaren geleden in contact gekomen met een aantal van zijn (klein)kinderen. Ik heb nog steeds contact met ze. Allemaal heel bijzonder.

Door die postzegel in Nederland is William Roberts ook in Canada een bekende Canadees geworden. Kranten en televisie besteedden aandacht aan hem. In het Seaforth Museum in Vancouver is zelfs een vitrine aan hem gewijd. Met zijn uniform, zijn motor, zijn onderscheidingen, en natuurlijk de legendarisch foto met mijn moeder…. Zie afbeelding 3 en 4.

Afbeelding 3. Seaforth Museum, Vancouver

Afbeelding 4. De vitrine met W.L. Roberts in het Seaforth Museum, Vancouver, Canada

En een paar jaar geleden dook er bij Beeld en Geluid in Hilversum een film op waarop mijn moeder en de Canadees in bewegende beelden te zien zijn.

Motor Filatelisten Nederland (MFN)
Ik vind die bevrijdingszegel natuurlijk leuk omdat mijn moeder daarop is afgebeeld. Er zijn echter ook mensen die op een heel andere manier naar die postzegel kijken. Die zijn helemaal niet geïnteresseerd in die Canadees, laat staan mijn moeder. Maar die hebben vooral belangstelling voor die motor. Er is zelfs een aparte club: Motor Filatelisten Nederland (MFN). Zij houden zich bezig met het verzamelen van postzegels met afbeeldingen van motoren (noot 3). Over die bevrijdingszegel hebben ze ook al het een en ander gepubliceerd (noot 4). Volgens de deskundigen is die motor een vooroorlogse Matchless GL3. Het is maar dat u het weet. Ikzelf heb er geen verstand van.

Wat wel leuk is, is dat ze nog een postzegel met dezelfde foto gevonden hebben. In 2019 was er een blokuitgifte van het Caribische Nederlandse Saba met als thema "Het Koninkrijk der Nederlanden", met als ondertitel "de bevrijding van Nederland 1945". In dat blok zitten drie postzegels met motoren, waarvan een met die met mijn moeder (noot 5).

Afbeelding 5a. Saba: postzegelserie "de bevrijding van Nederland 1945"

Afbeelding 5b. De zegel met de bekende foto

De postzegelbeurs in Reeuwijk
Ik was nog nooit op een postzegelbeurs geweest. Bij binnenkomst maar even mijn verhaal verteld en gevraagd waar ik het beste kon zijn. Zonder al te veel moeite vond ik de gezochte Nederlandse postzegel. Ik heb zelfs een aantal blokken kunnen kopen van "Hoogtepunten uit de 20e eeuw" met die bevrijdingszegel. Mijn bezoek was dus geslaagd.
Een en ander is klaarblijkelijk opgepakt door de plaatselijke krant. Want een paar dagen later sla ik de krant open en zie tot mijn verbazing een foto van de beurs en een foto van die postzegel. Zo komt van het een het ander…
Die postzegel van Saba heb ik nog niet gevonden. Ik weet ook niet of het uitgiftejaar 2019 wel correct is? Mocht een van u hierover nadere informatie hebben, dan houd ik me natuurlijk aanbevolen.

Noten
1. "Klaar voor het verzet", door Jan C.A. van der Lubbe, In: Informatiebulletin Nationaal Monument
Kamp Amersfoort Bulletin, Nummer 31, maart 2010, blz. 22-27.
2. Collectie Nederlands Fotomuseum, Rotterdam, Inventaris nr. AKL-750505.
3. Website Motor Filatelisten Nederland: www.mfnl.nl
4. "Canadees trots op zijn beeld op Hollandse zegel", in: Nieuwsbrief Motor Filatelisten Nederland,
nr. 51, maart 2000.
5. "Gehoord, gezien, gelezen", in: Nieuwsbrief Motor Filatelisten Nederland, nr. 129, september 2019.

Matchless G3 (de latere G3/L had een telescoop voorvork, en kan dus niet de motor op de foto zijn)

Naar boven - Terug naar vorige pagina - Home